{"id":6847,"date":"2017-08-19T22:53:02","date_gmt":"2017-08-20T03:53:02","guid":{"rendered":"https:\/\/sylwiatravel.com\/?p=6847\/"},"modified":"2020-01-13T08:40:49","modified_gmt":"2020-01-13T13:40:49","slug":"zlote-wyspy-peru-czyli-peruwianskie-guanno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/zlote-wyspy-peru-czyli-peruwianskie-guanno\/","title":{"rendered":"Peruwia\u0144skie guano dawniej i dzi\u015b, czyli z\u0142ote wyspy Peru!"},"content":{"rendered":"
Dawny kraj Ink\u00f3w posiada wyspy pe\u0142ne skarb\u00f3w. Co si\u0119 na nich znajduje, dlaczego s\u0105 tak cenne? Poni\u017cej najwa\u017cniejsze fakty, potwierdzaj\u0105ce, \u017ce z\u0142ote wyspy Peru<\/strong> istniej\u0105! Peruwia\u0144skie guano i jego historia to temat przewodni poni\u017cszego artyku\u0142u. <\/blockquote>\n

Jednym ze skarb\u00f3w peruwia\u0144skich wysp jest guano, czyli odchody ptak\u00f3w morskich (g\u0142\u00f3wnie kormoran\u00f3w, pelikan\u00f3w, g\u0142uptak\u00f3w i pingwin\u00f3w), gromadzone od wiek\u00f3w na powierzchni poszczeg\u00f3lnych wysp. To doskona\u0142y naw\u00f3z, kt\u00f3ry nie mia\u0142 i do dzi\u015b, bior\u0105c pod uwag\u0119 jego sk\u0142ad, nie ma sobie r\u00f3wnych. Dzi\u0119ki temu surowcowi Peru w XIX wieku, a dok\u0142adnie w latach 1845 \u2013 1879, dorobi\u0142o si\u0119 sporej fortuny. Okres ten w historii zapisa\u0142 si\u0119, jako \u201cEra de guano\u201d. Peru za\u015b nazywano w\u00f3wczas \u201cRepublica de guano\u201d.<\/p>\n

Peruwia\u0144skie guano i wyspy Peru,<\/h2>\n

co maj\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3lnego?<\/h2>\n

 <\/p>\n

Sk\u0105d pochodzi nazwa?<\/span><\/h6>\n

S\u0142owo guano pochodzi z j\u0119zyka quechua i oznacza odchody zwierz\u0105t, w tym g\u0142\u00f3wnie ptak\u00f3w morskich.<\/p>\n

Gdzie wyst\u0119puje?<\/span><\/h6>\n

Ten wyj\u0105tkowo warto\u015bciowy surowiec znajduje si\u0119 przede wszystkim na peruwia\u0144skich wyspach i wysepkach, usytuowanych na Oceanie Spokojnym. Potocznie nazywa si\u0119 je islas guaneras.<\/p>\n

Czy mo\u017cna odwiedzi\u0107 z\u0142ote wyspy Peru, czyli islas guaneras?<\/span><\/h6>\n

Poza osobami, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 wydobyciem guano, nikt inny nie ma wst\u0119pu na z\u0142ote wyspy Peru. Jednak\u017ce mo\u017cna w ich okolicach przebywa\u0107. Najcz\u0119\u015bciej odwiedzane islas guaneras to Islas Ballestas. Jest to jedno z najpopularniejszych, turystycznych miejsc na peruwia\u0144skim wybrze\u017cu. Codziennie liczne motor\u00f3wki, wype\u0142nione turystami, podp\u0142ywaj\u0105 pod wyspy. Z niewielkiej odleg\u0142o\u015bci mo\u017cna podziwia\u0107 niezliczone ilo\u015bci m.in. kormoran\u00f3w, g\u0142uptak\u00f3w, pingwin\u00f3w Humbolta oraz innych zwierz\u0105t morskich. Mo\u017cna te\u017c z \u0142odzi wypatrze\u0107 prowizoryczne konstrukcje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wydobywa si\u0119 tu guano.<\/p>\n

By uda\u0107 si\u0119 na tak\u0105 wycieczk\u0119 wystarczy przyjecha\u0107 do Paracas!<\/p>\n

Co sprzyja powstawaniu guano na terenie wysp peruwia\u0144skich?<\/span><\/h6>\n

Przede wszystkim specyficzne warunki geograficzne wybrze\u017ca peruwia\u0144skiego. Znajduje si\u0119 ono co prawda w klimacie wilgotnym podzwrotnikowym, przy czym z uwagi na zimny pr\u0105d Humbolta, panuj\u0105 tu wyj\u0105tkowo umiarkowane temperatury oraz bardzo niskie opady deszczu. Zimny pr\u0105d Humbolta dostarcza w okolice wybrze\u017ca Peru ogromne ilo\u015bci ryb, kt\u00f3re stanowi\u0105 po\u017cywienie dla ptak\u00f3w morskich. Te, z uwagi na bogactwo oceanicznych w\u00f3d (m.in. ogromnej ilo\u015bci planktonu, skorupiak\u00f3w i ryb, w tym g\u0142\u00f3wnie anchoveta – sardele), gromadz\u0105 si\u0119 licznie na okolicznych wyspach i ch\u0119tnie si\u0119 na nich zadamawiaj\u0105.<\/p>\n

Tworzenie si\u0119 guano trwa wiele lat.<\/h3>\n

Aby przertwa\u0142o w dobrej jako\u015bciowo postaci, musz\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 dodatkowe czynniki.<\/h3>\n

 <\/p>\n

Jednym z najwa\u017cniejszych jest brak opad\u00f3w. Nad peruwia\u0144skim wybrze\u017cem prawie nigdy nie pada, co sprzyja konserwacji ptasich odchod\u00f3w. Dzi\u0119ki temu guano gormadzi si\u0119 latami w warstwy, ale nie ulega zepsuciu. Takie warunki klimatyczne sprzyjaj\u0105 tak\u017ce zachodzeniu odpowiednich proces\u00f3w chemicznych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym surowiec nabiera warto\u015bciowego sk\u0142adu.<\/p>\n

Jest jeszcze inny wa\u017cny czynnik, bez kt\u00f3rego ptasiego skarbu by nie by\u0142o. Chodzi o odpowiedni\u0105 strategi\u0119 i kontol\u0119 podczas pozyskiwania surowca oraz ochron\u0119 ptak\u00f3w morskich. Nieodpowiednie wydobycie, w tym ci\u0105g\u0142a eksploatacja wysp, spowodow\u0107 mo\u017ce migracj\u0119 ptak\u00f3w na inne tereny, jak te\u017c brak ich rozmna\u017cania. Tak si\u0119 sta\u0142o w okresie \u201cery guano\u201d, kiedy to nie obowi\u0105zywa\u0142a \u017cadna polityka w tym zakresie, poza rzecz jasna maksymaln\u0105 eksploatacj\u0105. Ptaki zacz\u0119\u0142y masowo opuszcza\u0107 z\u0142ote wyspy! Spowodowa\u0142o to ogromny spadek ich liczby, co ostatecznie doprowadzi\u0142o do wyczerpania si\u0119 zasob\u00f3w guano. Z\u0142ota era nawozu zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tak szybko, jak si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a.<\/p>\n

Aktualnie w Peru tworzy si\u0119 strefy chronione dla kolonii ptak\u00f3w, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do najszybszego przyrostu pok\u0142ad\u00f3w guana, zw\u0142aszcza g\u0142uptak\u00f3w i kormoran\u00f3w. Program ochrony obejmuje 22 wyspy, wysepki i grupy wysp od Piura do Tacna, w sumie ponad 140.883,47 ha (Reserva nacional Sistema de Islas, Islotes y Puntas Guaneras). G\u0142\u00f3wnym celem jest tu ochrona populacji ptak\u00f3w i innych gatunk\u00f3w morskich oraz promowanie zr\u00f3wnowa\u017conego zarz\u0105dzania zasobami naturalnymi oraz prowadzenie bada\u0144 naukowych i zapewnianie edukacji ekologicznej.<\/p>\n

Guano przyczyn\u0105 mi\u0119dzynarodowych konflikt\u00f3w<\/span><\/h6>\n

Rozpowszechnienie informacji o cudownym guano, spowodowa\u0142o pojawienie si\u0119 nowej \u201cgor\u0105czki z\u0142ota\u201d. Stany Zjednoczone w dniu 18 sierpnia 1856 r. uchwali\u0142y nawet specjalny akt \u201eGuano Act\u201d \u2013 ustaw\u0119 o wyspach z guano, kt\u00f3ra pozwala\u0142a obywatelom USA obejmowa\u0107 w posiadanie niezamieszkane i nieznajduj\u0105ce si\u0119 pod jurysdykcj\u0105 innych pa\u0144stw wyspy z pok\u0142adami nawozu, w dowolnym miejscu na \u015bwiecie. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 morskie wyprawy, w poszukiwaniu ptasich odchod\u00f3w, maj\u0105ce odkrywcom przynie\u015b\u0107 szybk\u0105 fortun\u0119.<\/p>\n

W 1879 r. z\u0142o\u017ca guano w Ameryce Po\u0142udniowej sta\u0142y si\u0119 jedn\u0105 z przyczyn tzw. wojny o saletr\u0119 pomi\u0119dzy Chile a Boliwi\u0105 i Peru. W wyniku kilkuletniego konfliktu, zako\u0144czonego zwyci\u0119stwem Chile, Peru straci\u0142o prowincj\u0119 Tarapac\u00e1, a Boliwia dost\u0119p do morza. Na przestrzeni kolejnych lat, wraz ze zmniejszeniem si\u0119 z\u0142\u00f3\u017c i wprowadzeniem nawoz\u00f3w sztucznych, znaczenie guana spad\u0142o. Ca\u0142e zamieszanie znacznie ucich\u0142o, a panowanie na terenach obj\u0119tych dawn\u0105 gor\u0105czk\u0105 ptasiego z\u0142ota, powr\u00f3ci\u0142a w r\u0119ce ich prawowitych w\u0142a\u015bcicieli, czyli morskich ptak\u00f3w.<\/p>\n

Co wyr\u00f3\u017cnia ten naw\u00f3z?<\/span><\/h6>\n

Przede wszystkim w\u0142a\u015bciwo\u015bci!\u00a0Jest to produkt ekologiczny i kompletny. Zawiera wszystkie sk\u0142adniki od\u017cywcze, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego wzrostu i rozwoju ro\u015blin. Nie zanieczyszcza \u015brodowiska. Poprawia warunki fizykochemiczne i mikrobiologiczne gleby, zwi\u0119ksza jej wydajno\u015b\u0107.<\/p>\n

Jest bardzo warto\u015bciowy ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j sk\u0142ad. Zawiera makro-sk\u0142adniki od\u017cywcze, takie jak azot, fosfor i potas w ilo\u015bciach 10-14, 10-12, 2 do 3%. Zawiera tak\u017ce wap\u0144, magnez i siark\u0119, o \u015bredniej zawarto\u015bci 8, 0,5 i 1,5%, jak te\u017c inne mikroelementy takie, jak \u017celazo, cynk, mied\u017a, mangan, bor i molibden w ilo\u015bciach 20 do 320 ppm (cz\u0119\u015bci na milion).<\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142a kiedy\u015b i jak wygl\u0105da dzi\u015b produkcja guano?<\/span><\/h6>\n

Peruwia\u0144czycy od wiek\u00f3w wykorzystywali ptasie odchody w rolnictwie. Zar\u00f3wno Inkowie, jak i wcze\u015bniejsze kultury, np Mochica doskonale zdawa\u0142y sobie spraw\u0119 z warto\u015bci tego materia\u0142u oraz jego mo\u017cliwo\u015bci. O doskona\u0142ych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach guano przekonali si\u0119 tak\u017ce Europejczycy i Amerykanie, gdy dowiedzieli si\u0119 o z\u0142otych wyspach i ich ptasich skarbach? Odkrycia pierwszych z\u0142\u00f3\u017c (kilkudziesi\u0119ciometrowych) dokonali oni w XIX wieku na wyspach Chincha, w okolicach Pisco. I zacz\u0105\u0142 si\u0119 wielki bum! Ka\u017cdy chcia\u0142 zakupi\u0107 peruwia\u0144skie guano!<\/p>\n

Naw\u00f3z ten na wielk\u0105 skal\u0119 zacz\u0119to wydobywa\u0107 w latach 1845 \u2013 1879. G\u0142\u00f3wnym jego importerem by\u0142a Europa i Stany Zjednoczone, kt\u00f3re potrzebowa\u0142y tego materia\u0142u na wielk\u0105 skal\u0119. Szacuje si\u0119, \u017ce w okresie nieco ponad 30 lat wydobyto ok 11 -12,7 miliona ton guano.<\/p>\n

Prawdziwa \u017cy\u0142a z\u0142ota\u2026<\/p>\n

Niestety nie do ko\u0144ca wykorzystana przez pa\u0144stwo, kt\u00f3re cho\u0107 mog\u0142o wzbogaci\u0107 si\u0119 na wiele lat, zyski czerpa\u0142o kr\u00f3tko, po czym znowu popad\u0142o w kryzys. Nieumiej\u0119tne zarz\u0105danie wydobyciem guano, brak odpowiednich strategii, w tym brak wiedzy na temat biznesu spowodowa\u0142o, \u017ce kraj nie zarobi\u0142 na tym naturalnym nawozie tyle, ile m\u00f3g\u0142. Nie wykorzysta\u0142 te\u017c szansy, by z owej \u017cy\u0142y z\u0142ota korzysta\u0107 nieprzerwalnie.<\/p>\n

Mi\u0119dzy innymi z uwagi na wy\u017cej wskazane czynniki, era guano musia\u0142a si\u0119 zako\u0144czy\u0107.<\/p>\n

Ale\u2026 na szcz\u0119\u015bcie nie na zawsze!<\/p>\n

Guano mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do cennych minera\u0142\u00f3w. Jest tylko jedna zasadnicza r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi: minera\u0142y w zwi\u0105zku z ich eksploatacj\u0105 z czasem ulegaj\u0105 definitywnemu wyczerpaniu, guano za\u015b nie! Jest to materia\u0142 odnawialny. By jednak nieustanie powstawa\u0142, trzeba zadba\u0107 o jego g\u0142\u00f3wnego producenta, czyli ptaki morskie!<\/p>\n

Aktualnie Peru prowadzi w tym zakresie odpowiedni\u0105 polityk\u0119. By zapewni\u0107 wzrost produkcji guano, prace wydobywcze wznawiane s\u0105 na poszczeg\u00f3lnych wyspach nie wcze\u015bniej ni\u017c po up\u0142ywie 5-7 lat od poprzedniego wydobycia. Gwarantuje to ptakom kilkuletni spok\u00f3j, co sprzyja tak\u017ce wzrostowi ich liczby. Bezpo\u015brednio te\u017c przyczynia si\u0119 do szybszego powstawania nowych pok\u0142ad\u00f3w guano. Na niekt\u00f3rych wyspach prace wydobywcze wznawiane s\u0105 nawet dopiero po 12 latach.<\/p>\n

Guano i jego znaczenie dzi\u015b<\/span><\/h6>\n

XXI wiek to era \u017cywno\u015bci ekologicznej. Guano ma zatem szans\u0119 znowu by\u0107 na szczycie! Peru podejmuje wiele dzia\u0142a\u0144, by zwi\u0119kszy\u0107 jego produkcj\u0119. Akutalnie na poszczeg\u00f3lnych wyspach, wyspekach i grupach wysp (islas guaneras) \u017cyje ponad 4 miliony ptak\u00f3w r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, co stanowi wzrost o prawie 100% w por\u00f3wnaniu do tego, co by\u0142o przed 5-cioma laty. Znaczne kwoty inwestuje si\u0119 te\u017c w sprz\u0119t, typu statki, kt\u00f3re maj\u0105 u\u0142awi\u0107 i przy\u015bpieszy\u0107 transport guano z wysp na wybrze\u017ce.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da praca przy wydobyciu guano?<\/span><\/h6>\n

To bardzo ci\u0119\u017cka, fizyczna robota. Na tyle trudna, \u017ce praktycznie do eksploatacji ptasich odchod\u00f3w nie zatrudnia si\u0119 pracownik\u00f3w z wybrze\u017ca. Przy wydobyciu pracuj\u0105 przede wszystkim mieszka\u0144cy andyjskich wiosek. S\u0105 oni przyzwyczajeni do bardzo trudnych warunk\u00f3w i wyczerpuj\u0105cej pracy. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce zwyczajnie s\u0105 silniejsi i odporniejsi. A si\u0142y do pracy przy guano trzeba mie\u0107 niezwykle du\u017co \u2013zar\u00f3wno fizycznej, jak i psychicznej.<\/p>\n

Dlaczego?<\/p>\n

Guano wydobywa si\u0119 po dzi\u015b dzie\u0144 t\u0105 sam\u0105 technik\u0105 co kiedy\u015b, czyli bez u\u017cycia maszyn ci\u0119\u017ckich. Wszystko odbywa si\u0119 w spos\u00f3b rzemie\u015blniczy, r\u0119czny. Jest to niezwykle istotne, bowiem tylko dzi\u0119ki takiej formie nie odstrasza si\u0119 ptak\u00f3w \u2013 bez kt\u00f3rych ani guano, ani pracy by nie by\u0142o.<\/p>\n

Praca organizowana jest w ramach tzw. kampanii. Trwaj\u0105 one od kilku do kilkunastu miesi\u0119cy. Na wyspach poza setkami tysi\u0119cy ptak\u00f3w nie ma nic. Znajduj\u0105 si\u0119 tam proste budynki jadalne i mieszkalne dla pracownik\u00f3w i tyle. Roz\u0142\u0105ka z rodzin\u0105 mo\u017ce zatem by\u0107 trudna. Codzienna praca do \u0142atwych te\u017c nie nale\u017cy. Najpierw nale\u017cy zerwa\u0107 pierwsz\u0105, zanieczyszczon\u0105 warstw\u0119 wierzchni\u0105. Nastepnie trzeba od rana do wieczora kopa\u0107 kolejne warstwy guano, kt\u00f3re s\u0105 twarde, jak kamie\u0144. Potem surowiec trzeba za\u0142adowa\u0107 do work\u00f3w, nast\u0119pnie przesia\u0107 przez proste sito i ponownie \u0142adowa\u0107 do work\u00f3w. Jak ju\u017c ten etap jest zrealizowany, worki trzeba znie\u015b\u0107 do statku. Oj trzeba si\u0119 tu tych work\u00f3w nanosi\u0107. A ka\u017cdy wa\u017cy 50 kg. Poza tym zapach! Jest bardzo silny i delikatnie m\u00f3wi\u0105c nieprzyjemny. Nie wspominaj\u0105c o szkodliwo\u015bci dla zdrowia. Warunki zatem nie do pozazdroszczenia.<\/p>\n

Zapraszam tak\u017ce do obejrzenia jednego z film\u00f3w o guano.<\/p>\n

https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5ZN7-hNbK44<\/p>\n

Guano to nie jedyny skarb Peru. Kraj ten ma ich niezwykle du\u017co!<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Peruwia\u0144skie guano – ptasie odchody, dostarczaj\u0105ce wysokiej jako\u015bci naturalny naw\u00f3z, to niegdy\u015b prawdziwa kopalnia z\u0142ota!<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8557,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103,242],"tags":[1027,1029,1030,977,1028],"class_list":["post-6847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogolnie-o-peru","category-peru","tag-guano","tag-guano-peru","tag-naturalny-nawoz-z-peru","tag-wycieczki-do-peru","tag-zlote-wyspy-peru"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6847\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}