Ka\u017cdy, kto wybiera si\u0119 do Peru, musi sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 z tego, \u017ce kraj ten charakteryzuje si\u0119 trzema ca\u0142kowicie odmiennymi regionami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dawnego kraju Ink\u00f3w pokrywa d\u017cungla (selva), spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zajmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c Andy (sierra), oraz niewielki pas to wybrze\u017ce i tereny pustynne (costa). Ka\u017cda z tych cz\u0119\u015bci jest przepi\u0119kna, przy czym ka\u017cda charakteryzuje si\u0119 ca\u0142kowicie odmiennym klimatem, co mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 korzystnie lub te\u017c nie na nasze organizmy. Najgwa\u0142towniejsza zmiana zazwyczaj zachodzi w\u00f3wczas, gdy z wybrze\u017ca, b\u0105d\u017a te\u017c z d\u017cungli udajemy si\u0119, dos\u0142ownie z chwili na chwil\u0119, \u00a0w g\u00f3ry – a dok\u0142adniej w peruwia\u0144skie Andy. Warto mie\u0107 tu na uwadze, \u017ce klimat typowo g\u00f3rski, w tym wysokog\u00f3rski niesie za sob\u0105 pewne dodatkowe zagro\u017cenia. Chodzi tu przede wszystkim o tzw. chorob\u0119 wysoko\u015bciow\u0105(ang. Acute Mountain Sickness, AMS), kt\u00f3rej symptomy mog\u0105 pojawi\u0107 na wysoko\u015bci powy\u017cej 2500 m n.p.m. (czasem sporo ni\u017cej), gdzie dost\u0119pno\u015b\u0107 tlenu w powietrzu, zaczyna by\u0107 mniejsza, ni\u017c jest wymagana dla naszych organizm\u00f3w.<\/p>\n
Zdarza si\u0119, \u017ce temat choroby wysoko\u015bciowej w Peru jest bagatelizowany, wr\u0119cz spychany na margines. Czasami podr\u00f3\u017cuj\u0105cym wydaje si\u0119, \u017ce z chorob\u0105 wysoko\u015bciow\u0105 mierzy\u0107 si\u0119 trzeba wy\u0142\u0105cznie, w przypadku, gdy planuje si\u0119 trekking albo wspinaczk\u0119 wysokog\u00f3rsk\u0105. Wiele os\u00f3b nie zastanawia si\u0119 nad tym tematem, w przypadku gdy chce sobie pozwiedza\u0107 jedynie jakie\u015b miasto. A zastanawia\u0107 si\u0119 warto i nawet trzeba, bo wiele niezwykle ciekawych oraz atrakcyjnych miast w Peru znajduje si\u0119 na do\u015b\u0107 imponuj\u0105cych wysoko\u015bciach. Doskona\u0142ym przyk\u0142adem jest na przyk\u0142ad Cusco, po\u0142o\u017cone na wysoko\u015bci oko\u0142o 3400 m n.p.m. To niby nie Mont Everest, ale takie liczby swoje ju\u017c zdzia\u0142a\u0107 mog\u0105 i to raczej w sensie negatywnym.<\/p>\n Oczywi\u015bcie nie jest tak, \u017ce po przyje\u017adzie do Cuzco ka\u017cdy zaczyna chorowa\u0107, czy mie\u0107 symptomy choroby wysoko\u015bciowej, zwanej tu jako soroche, niemniej jednak przypadki takie si\u0119 zdarzaj\u0105 i wykluczy\u0107 ich zwyczajnie nie mo\u017cna. W wi\u0119kszo\u015bci sytuacji objawy zwi\u0105zane z chorob\u0105 wysoko\u015bciow\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 z powodu braku odpowiedniego przygotowania organizmu, niewiedzy oraz zwyczajnie z powodu zbagatelizowania odmiennych warunk\u00f3w klimatycznych, w kt\u00f3re si\u0119 wkracza. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przypadku odwiedzania Cuzco, zmiana w wysoko\u015bci w cale nie jest ma\u0142a, bo jak kto\u015b przyk\u0142adowo leci z Limy, czyli praktycznie z poziomu morza i w przeci\u0105gu godziny l\u0105duje na wysoko\u015bci bagatela 3400 m n.p.m., to jednak r\u00f3\u017cnica jest i to do\u015b\u0107 spora nawet. Oczywi\u015bcie nieco \u0142atwiej mo\u017ce by\u0107 w sytuacji, gdy si\u0119 do Cuzco przyje\u017cd\u017ca autobusem.<\/p>\n Podczas oko\u0142o 24-godzinnej podr\u00f3\u017cy organizm bardziej stopniowo, powoli wkracza na ow\u0105 wysoko\u015b\u0107, wi\u0119c cz\u0119\u015bciej szok dla organizmu jest mniejszy. Ten bowiem zwyczajnie ma czas, by si\u0119 do nowych warunk\u00f3w nieco przyzwyczai\u0107. Ale i tu bywa r\u00f3\u017cnie. Kto ma problemy z wielogodzinnym przesiadywaniem w autobusach, czy tak zwan\u0105 chorob\u0119 lokomocyjn\u0105, niech zapomni o pokonywaniu trasy Lima-Cuzco tym \u015brodkiem transportu. Grozi nie tyle komplikacjami z powodu wysoko\u015bci, co raczej komplikacjami z powodu wielu zakr\u0119t\u00f3w, d\u0142ugo\u015bci trasy, itp. A te w po\u0142\u0105czeniu ze zmian\u0105 wysoko\u015bci, mog\u0105 mie\u0107 znacznie ci\u0119\u017cszy przebieg. Ja osobi\u015bcie pokonywa\u0142am owy odcinek dwa razy i to mi w zupe\u0142no\u015bci wystarczy. Stwierdzam stanowczo, \u017ce by\u0142o to o raz za du\u017co. Po ka\u017cdej wyprawie mia\u0142am 2 dni zmarnowane, bo przechorowane. Po tych pr\u00f3bach, aktualnie wy\u0142\u0105cznie latam i dzi\u0119ki temu problem\u00f3w skutecznie unikam.<\/p>\n Wracaj\u0105c jednak do choroby wysoko\u015bciowej, warto wiedzie\u0107, jakie s\u0105 jej pierwsze symptomy. Warto, bo dzi\u0119ki temu, \u0142atwiej i szybciej mo\u017cna na nie zareagowa\u0107 i zdecydowanie unikn\u0105\u0107 wi\u0119kszych problem\u00f3w.<\/p>\n Najcz\u0119\u015bciej pierwsze oznaki wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z b\u00f3lem g\u0142owy o r\u00f3\u017cnym stopniu nasilenia, og\u00f3lnym os\u0142abieniem, brakiem apetytu, p\u0142ytkim i szybkim oddechem, bezsenno\u015bci\u0105, czasem wymiotami. Zazwyczaj owe dolegliwo\u015bci do\u015b\u0107 szybko ust\u0119puj\u0105, szczeg\u00f3lnie gdy przestrzega si\u0119 pewnych zasad. Niemniej jednak zdarzy\u0107 si\u0119 mog\u0105 powa\u017cniejsze komplikacje (szczeg\u00f3lnie podczas wypraw typowo wysokog\u00f3rskich) prowadz\u0105ce do obrz\u0119ku p\u0142uc i obrz\u0119ku m\u00f3zgu, co niestety grozi \u015bmierci\u0105.<\/p>\n Aby unikn\u0105\u0107 ewentualnych nieprzyjemno\u015bci zwi\u0105zanych z chorob\u0105 wysoko\u015bciow\u0105 lub powik\u0142a\u0144, warto co najmniej przestrzega\u0107 pewnych zasad, kt\u00f3re znajdziecie poni\u017cej:<\/p>\n A ponad to, co warto i trzeba:<\/p>\n Ale to nie wszystko. W dawnym kraju Ink\u00f3w, lokalna ludno\u015b\u0107 doskonale wie, jak na co dzie\u0144 radzi\u0107 sobie z soroche. Ich sprawdzone metody znajdziecie poni\u017cej!<\/p>\n Warto korzysta\u0107 z m\u0105dro\u015bci ludno\u015bci lokalnej, kt\u00f3ra \u015bwietnie wie, co na jej terenie pomaga uchroni\u0107 si\u0119 przed pierwszymi symptomami problem\u00f3w z wysoko\u015bci\u0105. W tym kontek\u015bcie w Peru bohaterem s\u0105 li\u015bcie koki.<\/p>\n Nie wiem, czy istniej\u0105 na \u015bwiecie jakiekolwiek inne li\u015bcie, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych jest tylko kontrowersji, ile w przypadku li\u015bci koki. Te, same w sobie z\u0142e nie s\u0105, ba nawet bardzo si\u0119 przydaj\u0105. Co innego przetworzona ich wersja, w formie narkotyku.<\/p>\n Li\u015bcie koki maj\u0105\u00a0 w Peru wielowiekowa tradycj\u0119 i o tym te\u017c mo\u017cna by\u0142oby napisa\u0107 do\u015b\u0107 obszerny artyku\u0142. Przyk\u0142adowo za czas\u00f3w funkcjonowania Imperium Ink\u00f3w by\u0142y one przeznaczone wy\u0142\u0105cznie dla nielicznych, tj. dla bog\u00f3w, arystokracji oraz dla tzw. chaskich (specjalnych pos\u0142a\u0144c\u00f3w, a dok\u0142adniej takich aktualnych listonoszy). Inkowie traktowali li\u015bcie koki, jako ro\u015blin\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. Aktualnie za\u017cywa je znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci andyjskiej. Pomagaj\u0105 przetrwa\u0107 na wysoko\u015bciach, zwalczaj\u0105 b\u00f3l g\u0142owy, reguluj\u0105 system trawienny, dodaj\u0105 si\u0142y i energii oraz minimalizuj\u0105 objawy g\u0142odu. Warto zatem “zacisn\u0105\u0107 z\u0119by” i dos\u0142ownie Peruwia\u0144czyk\u00f3w w ich za\u017cywaniu li\u015bci na\u015bladowa\u0107.<\/p>\n Zacisn\u0105\u0107 z\u0119by?<\/p>\n Tak, tak! Poniewa\u017c dla zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci amator\u00f3w pierwsze zetkni\u0119cie si\u0119 z li\u015b\u0107mi koki do przyjemnych nie nale\u017cy. Smaku s\u0142odkich lod\u00f3w, krem\u00f3wek, czy czego\u015b podobnego owe li\u015bcie nie maj\u0105. Ich cierpki, wr\u0119cz gorzkawy posmak skutecznie zniech\u0119ca nawet najwi\u0119kszych zapale\u0144c\u00f3w. Jak jednak wytrwacie, efekty mog\u0105 by\u0107 bardzo pozytywne. Pami\u0119tajcie tylko, by li\u015bci nie je\u015b\u0107, a jedynie \u017cu\u0107. Chodzi bowiem wy\u0142\u0105cznie o dostarczenie organizmowi cierpkiego, bardzo zielonego soku, kt\u00f3ry po kr\u00f3tkim czasie owego \u017cucia wydziela si\u0119 w buzi. Aby taki efekt uzyska\u0107 trzeba owych li\u015bci do ust napcha\u0107 nie dwa, czy trzy listki, ale dos\u0142ownie ca\u0142\u0105 gar\u015b\u0107, a nawet dwie.<\/p>\n Magiczne listeczki mo\u017cna ca\u0142kiem legalnie zakupi\u0107 na niemal ka\u017cdym ryneczku w Peru, a ju\u017c na pewno w peruwia\u0144skich Andach. Ma\u0142y woreczek, kt\u00f3ry w zupe\u0142no\u015bci wystarczy na tzw. kilka raz\u00f3w, to wydatek oko\u0142o 2-3 soli.<\/p>\n Serwuje si\u0119 te\u017c na peruwia\u0144skich wysoko\u015bciach\u00a0MATE DE COCA, czyli herbatk\u0119 z li\u015bci koki. Napar pi\u0107 warto, ale nie spodziewajcie si\u0119, \u017ce ten sam w sobie, od problem\u00f3w z soroche was wybawi. Zazwyczaj herbatk\u0119 zaparza si\u0119 dos\u0142ownie z kilku listeczk\u00f3w, a zatem jest ona m\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko s\u0142aba. Pi\u0107 za\u015b jak najbardziej warto, bo og\u00f3lnie spo\u017cywa\u0107 p\u0142yny trzeba, im wi\u0119cej tym lepiej. Jednak\u017ce, je\u017celi rzeczywi\u015bcie chcemy unikn\u0105\u0107 problem\u00f3w, zdecydowanie lepiej jest zastosowa\u0107 wersj\u0119 mocniejsz\u0105. T\u0119 za\u015b uzyskuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki kilkunastominutowemu \u017cuciu li\u015bci koki. A \u017cu\u0107 je trzeba dot\u0105d, dok\u0105d si\u0119 czuje sok. Jak ju\u017c soku nie czu\u0107, li\u015bcie w buzi robi\u0105 si\u0119 suche i to jest doskona\u0142y moment by si\u0119 ich zwyczajnie pozby\u0107. A jak? A no trza je w ca\u0142o\u015bci wyplu\u0107 \u2013 nie po\u0142yka\u0107!<\/p>\n![\"Turysta](\"https:\/\/sylwiatravel.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/Andy-w-Peru.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\nJakie mog\u0105 by\u0107 objawy choroby wysoko\u015bciowej?<\/h2>\n
Jakich zasad warto przestrzega\u0107, by organizm przyzwyczai\u0142 si\u0119 do wysoko\u015bci?<\/h2>\n
\n
\n
Choroba wysoko\u015bciowa w Peru, a lokalne sposoby na zapobiegania problemom na wysoko\u015bciach?<\/span><\/h2>\n
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n