{"id":12050,"date":"2018-11-25T08:04:37","date_gmt":"2018-11-25T13:04:37","guid":{"rendered":"https:\/\/sylwiatravel.com\/?p=12050"},"modified":"2023-11-11T18:42:33","modified_gmt":"2023-11-11T17:42:33","slug":"ziemniaki-w-peru-czyli-chuno-i-moraya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/ziemniaki-w-peru-czyli-chuno-i-moraya\/","title":{"rendered":"Chu\u00f1o i moraya, czyli jak si\u0119 przechowuje ziemniaki w Peru przez 20 lat?"},"content":{"rendered":"
Dzi\u015b co\u015b pysznego, czyli ziemniaki w Peru \ud83d\ude42 Trudny klimat, mr\u00f3z, susza, jak te\u017c wysoko\u015bci ponad 4000 m n.p.m., nie stanowi\u0105 przeszkody, by co\u015b jadalnego i niezwykle przydatnego w tym kraju uhodowa\u0107! Ludno\u015bci w Andach w Peru oraz w Boliwii doskonale wie, jak wykorzysta\u0107 matk\u0119 natur\u0119 i warunki, kt\u00f3re im daje. Dzi\u015b wi\u0119cej o ziemniakach z Peru, a dok\u0142adniej o jednej ich odmianie, kt\u00f3r\u0105 Peruwia\u0144czycy i Boliwijczycy potrafi\u0105 przechowywa\u0107 nawet przez 20 lat. Jak to mo\u017cliwe?<\/blockquote>\n

Czy da si\u0119 cokolwiek uprawia\u0107 na wysoko\u015bciach powy\u017cej 3800 m n.p.m. Okazuje si\u0119, \u017ce tak! Na takich terenach ziemia wyprodukuje m.in. gorzkie ziemniaki (S. juzepczukii i S. Curtilobum). Te, bez odpowiedniego przetworzenia ni jak si\u0119 nadaj\u0105 do jedzenia, ale jak si\u0119 je w\u0142a\u015bciwie przetworzy, zamieniaj\u0105 si\u0119 w cenny produkt, ceniony przez ca\u0142\u0105 andyjsk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/p>\n

Ziemniaki w Peru, czyli chu\u00f1o i moraya<\/h2>\n

Dwa kolory, nieco inny proces przygotowania<\/h2>\n

Ziemniaki, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przechowywane nawet przez 20 lat zowi\u0105 si\u0119 w Peru chu\u00f1o, tuna lub moraya. Jak si\u0119 Peruwia\u0144czykom udaje zatrzyma\u0107 czas na 20 lat? Maj\u0105 na to bardzo prosty i niezwykle skuteczny spos\u00f3b. Nieco wymagaj\u0105cy si\u0142 i czasu, ale dzia\u0142a na lata.<\/p>\n

Gorzkie ziemniaki charakteryzuj\u0105 si\u0119 wy\u017csz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 glikoalkaloid\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za owy smak. Bez odpowiedniego przetworzenia nie nadaj\u0105 si\u0119 do spo\u017cycia. Aby da\u0142o si\u0119 je konsumowa\u0107, nale\u017cy je podda\u0107 w\u0142a\u015bciwemu procesowi, po kt\u00f3rym powstaj\u0105 dwa rodzaje ju\u017c jadalnego kartofelka: chu\u00f1o (posta\u0107 czarna ziemniaka) i moraya (tuna), posta\u0107 bia\u0142a. Obecnie, ze wzgl\u0119du na rosn\u0105ce zapotrzebowanie rynku, bia\u0142e chu\u00f1o, wytwarzane jest nie tylko z owego gorzkiego ziemniaka, ale r\u00f3wnie\u017c z popularnych rodzimych odmian oraz z odmian “ulepszonych.<\/p>\n

Przetwarzanie ziemniaka w Peru – praktyka<\/h3>\n

Chu\u00f1o, czy moraya uzyskuje si\u0119 dzi\u0119ki naturalnemu procesowi odwadniania. Na czym on polega? W okresie pory suchej w peruwia\u0144skich Andach, jak te\u017c na p\u00f3\u0142nocy Boliwii mi\u0119dzy dniem i noc\u0105 zachodzi bardzo du\u017ca r\u00f3\u017cnica temperatur. W ci\u0105gu dnia jest niezwykle ciep\u0142o, wieczorem za\u015b temperatura spada poni\u017cej zera. Takie wahania \u015bwietnie nadaj\u0105 si\u0119 do przetwarzania gorzkiego ziemniaka. Aby uzyska\u0107 bia\u0142\u0105 posta\u0107 chu\u00f1o trzeba nieco wi\u0119cej pracy i poni\u017cej opiszemy ten w\u0142a\u015bnie proces.<\/p>\n

Gdy nadchodzi czerwiec, lipiec i sierpie\u0144, wszyscy zainteresowani uzyskaniem moraya lub chu\u00f1o, wynosz\u0105 swoje ziemniakowe zapasy na pola, gdzie rozk\u0142adaj\u0105 je na ogromnych po\u0142aciach i pozostawiaj\u0105 na kilka dni.<\/p>\n

Dzi\u0119ki ujemnym temperaturom wieczorem bulwy ziemniaka poddawane s\u0105 zamro\u017ceniu, w ci\u0105gu za\u015b dnia, dla odmiany, silnemu nas\u0142onecznieniu. Aby unikn\u0105\u0107 przypalenia si\u0119 ziemniak\u00f3w na s\u0142o\u0144cu, pokrywa si\u0119 je s\u0142om\u0105 na pi\u0119\u0107 do o\u015bmiu dni. W tym czasie w spos\u00f3b naturalny nast\u0119puje zmniejszanie si\u0119 wody w bulwach. Czasem, by proces przy\u015bpieszy\u0107, w owym okresie po ziemniakach si\u0119 chodzi.<\/p>\n

Po takim suszeniu i przymra\u017caniu, nast\u0119pnie przenosi si\u0119 ziemniaki do wody \u2013 najcz\u0119\u015bciej do rzeki i pozostawia si\u0119 je w niej na okres oko\u0142o 20 – 30 dni. Nast\u0119pnie bulwy wyjmuje si\u0119 z wody i zwyczajnie si\u0119 po nich ponownie depcze! Po co? By usun\u0105\u0107 resztki wody. Chodzi bowiem o to, by ostatecznie nasz ziemniak zamieni\u0142 si\u0119 w kamie\u0144. Po tym procesie pozostawia si\u0119 bulwy na silnym s\u0142o\u0144cu, na kolejne pi\u0119\u0107 do o\u015bmiu dni, podczas kt\u00f3rych ziemniaczka si\u0119 obiera, tak by przybra\u0142 bia\u0142y kolorek. No i przysmak na lata \u2013 gotowy!<\/p>\n

W przypadku chu\u00f1o w wersji czarnej, proces jest podobny, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce nie ma tu etapu przenoszenia ziemniaka do wody.<\/p>\n

Zobaczcie, jak wygl\u0105da ca\u0142y proces na filmach tutaj<\/a> oraz tutaj<\/a>.<\/p>\n

Jak smakuje moraya?<\/h3>\n

Zdecydowanie nie nale\u017cy do moich ulubionych produkt\u00f3w. Jak dla mnie, za bardzo pachnie ludzkimi stopami \ud83d\ude42 Ale trzeba przyzna\u0107, \u017ce mieszka\u0144cy And\u00f3w wszelkie dania z chu\u00f1o i moraya uwielbiaj\u0105, zachwalaj\u0105 i traktuj\u0105, jako lek na si\u0142\u0119 i odporno\u015b\u0107. Je\u017celi chcecie spr\u00f3bowa\u0107 da\u0144 z moraya w wersji bardziej turystycznej, polecam ma\u0142\u0105 restauracj\u0119 w Arequipa, gdzie serwuj\u0105 r\u00f3\u017cne dania z lokalnych ziemniak\u00f3w. Tu znajdziecie m.in. deser z moraya \u2013 kt\u00f3ry wyj\u0105tkowo i mi przypad\u0142 mi do gustu. Dane restauracji w Arequipie HATUNPA znajdziecie tutaj<\/a>.<\/p>\n

Inne ciekawostki o ziemniakach przeczytasz tak\u017ce w artykule Co \u0142\u0105czy Peru i ziemniaki? Wi\u0119cej ni\u017c mo\u017ce si\u0119 nam wydawa\u0107!<\/a><\/p>\n

Co zrobi\u0107, by nasza bulwa, kt\u00f3ra po opisanym powy\u017cej procesie zamienia si\u0119 z ska\u0142\u0119, nadawa\u0142a si\u0119 ponownie do spo\u017cycia? O tych i innych ciekawostkach opowiadamy podczas naszych wypraw. Ba, w trakcie niekt\u00f3rych z nich, mamy okazj\u0119 ugotowa\u0107 danie z tej postaci ziemniaka, wtedy wszystkie tajemnice odkrywamy w praktyce, no i poznajemy oryginalne smaki. Zapraszamy serdecznie.<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Peruwia\u0144czycy i Boliwijczycy opanowali technik\u0119 konserwacji ziemniaka na d\u0142ugie lata. Chcesz pozna\u0107 ich tajemnic\u0119, zapraszamy do artyku\u0142u o chu\u00f1o i moraya.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103,242],"tags":[1373,1384,1374,1385,5290],"class_list":["post-12050","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogolnie-o-peru","category-peru","tag-chuno-w-peru","tag-kartofle-peru","tag-moraya-ziemniak-z-peru","tag-potrawy-z-ziemniaka-peru","tag-ziemniaki-w-peru"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12050","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12050"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12050\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20471,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12050\/revisions\/20471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12050"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12050"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwiatravel.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12050"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}